Total Pageviews
Wednesday, November 30, 2011
व्हायोलिन वादनात तरबेज- चारूशिला गोसावी
कार्तिकी एकादशीच्या दिवशीचा प्रसंग. श्रीराम साठेंच्या संतदर्शनच्या वतीने सादर झालेल्या नामाचा गजर कार्यक्रमानंतर व्हायोलिनची साथ करणाऱ्या चारुशीला गोसावी यांच्या कडे तुमच्याकडून एक अभंग व्हायोलिनवर ऐकायचा होता. किती सुरेल साथ करता हो तुम्ही.वयोवृद्ध गृहस्थ प्रेमाची इच्छा व्यक्त करताना तेवढ्याच प्रामाणिकपणे बोलत होते. साथीदाराला असे काही ऐकले की मूठभर मास चढते. का चढू नये? गेली तीस वर्षे त्या एकनिष्ठेने व्हायोलिन वादनाची साधना करीत आहेत. गाण्यातला असा एकही प्रकार नाही की ज्याली त्यांनी साथ केली नाही.
पुण्यात आणि महाराष्ट्रात अनेक ठिकाणी त्यांच्या चाहत्यांचे जाळ ेनिर्माण झाले आहे ते त्यांच्या वादनातील कौशल्याने.वयाच्या नवव्या वर्षी वडिलांकडून वारसा घेऊन व्हायोलिन वादनातले धडे घ्यायला सुरवात केली.वयाच्या सोळव्यावर्षी व्हायोलिन वादनातील संगीत विशारद पदवी मिळविली. या वादनातले त्यांचे गुरू म्हणजे ज्येष्ठ व्हायोलिनवादक पं. गजाननराव जोशी यांचे शिष्य भालचंद्र देव.
घरी वडील्यांच्या संगतीत या कठीण वाद्याची गोडी लागली . नकळत बो हातात घेतला गेला आणि वाद्यावर बोटे फिरून स्वर आकाराला आले. त्याच स्वरांनी घर भारले गेले आनंद निर्माण होतोय ही जाणीव झाली आणि वडलांनी कन्येला वादनाचे धडे द्यायला सुरवात केली. आजही ती त्यांच्या सोबत व्हायोलिन वादनाची जुगलबंदी रंगवताना "बापसे बेटी बेहतर" आहे अशी जाणीव रसिकांना करून देते.
गुरूपौर्णिेमेच्या एका संध्याकाळी भारत गायन समाजच चारुशीला देव यांनी एकटीने स्वतंत वादन केले. तेव्हाच त्यांच्यातल्या वादन कौशल्याची तयारी दिसली. मग त्यांनी मागे वळून पाहिलेच नाही. सुगम संगीतापासून स्वतंत्र शास्त्रीय वादनापर्यंतचे सारे टप्पे पार करीत. स्वतंत्र शैलीदार व्हायोलिन वादक म्हणून चारुशीला गोसावी आज उणी पुरी तीस वर्षे महाराष्टाला परिचित झाल्या आहेत.
स्वरानंदच्या आपली आवडमधून गाण्यांच्या कार्यक्रमाला त्यांचे साथीदार म्हणून जोडले गेले. पु.लं कडून कौतुक झाले.वाजवताना स्वतःला सुगमसंगीत गाता आले पाहिजे असा अट्टाहास मनी घेऊन मंदाकिनी चाफळकर आणि गजाननराव वाटवे यांचेकडे रीतसर शिक्षण घेतले. त्यांनी मनावर घेतले तर त्याही उत्तम गाणे म्हणू शकतात .स्वरानंद, झलक, त्रिमूर्ती (महिला ग्रुप),संतदर्शन अशा संस्थांतून व्हायोलिनची साथ केलेल्या चारुशीला देव यांना लग्नानंतरही ही कला जोपासता नव्हे वाढविता आली . याचा अधिक आनंद आहे.
पती राजय गोसावी निवेदक तर मुलगा रविराज तबला साथ अशी संगत जमली. स्वरबहार तर्फे पहिला गाणारे व्हायोलिनची तयारी केली. आजही त्यांचे वादन ऐकण्यासाठी गावोगावची विचारणा होत आहे.कुंदगोळच्या सवाई गंधर्व संगीत महोत्सवासकट अनेक ठिकाणी त्याच्या स्वतंत्र वादनाने रसिक तृप्त झाले आहेत.
आकाशवाणीच्या बी हाय दर्जाच्या त्या कलावंत आहेत. मुंबई दूरदर्शनच्या युवदर्शन मधूनही त्या झळकल्या आहेत. शास्त्रीय संगीताच्या दोन सीडीही प्रकाशित झाल्या आहेत.पुण्यात बीएसएनएलमध्ये नोकरी करून त्यांच्या राष्ट्रीय स्तरावरच्या स्पर्धेत २१ वेळा व्हायोलिन वादनात सुवर्णपदक मिळविण्याची किमया केलेल्या या कलावंताचे वादन ऐकण्याचा योग अनेकांना आला आहे.
आपल्याला कुणासारखे तरी व्हायचे आहे यापेक्षा नावाजलेल्या व्हायोलिन वादनात स्वतःला दर्जा मिळावा अशी त्यांची साधना आजही सुरू आहे.घर, नोकरी सांभाळून वादनातले बारकावे त्या आजही शिकताहेत. विद्यार्थी दशा असली तर चांगले ते सारे टिपून आपल्या वादनात ते कसे आणता येईल याचा अट्टाहास सतत सुरू असतो.
सुभाष इनामदार,पुणे
त्यांच्याच काही गाण्यांची ही लिंकhttp://www.youtube.com/results?search=Search&resnum=0&oi=spell&search_query=charusheela+gosavi&spell=1&sa=X
Sunday, November 27, 2011
पिता म्हणजे पडद्यामागचा कलाकार

फादर्स डे निमित्ताने मी लिहलेला लेख तुमच्यापर्यंत पोहोचवावा असे वाटले...
'फादर्स डे' असं म्हटल्यावर किती छान वाटतं नाही? कारण प्रत्येकाच्या तोंडी सतत फक्त आईची महती, आईशी असणारं नातं, याचंच वर्णन ऐकायला मिळतं. पण पिता म्हणजे पडद्यामागच्या कलाकाराचं महत्त्वपूर्ण काम करणारं एक व्यक्तिमत्त्व.
घरातल्या सर्वांचा एक भक्कम आधारस्तंभ, मनातलं दु:ख आतल्या आत गिळून सर्वार्थानं मुलांशी व बायकोशी भावनिक नातं जपणारा. पण तरीही मुलांच्या मनात मात्र 'बाप' रे अशीच भीती असते.आजची पिढी मात्र थोडी भीतीच्या पलीकडे जाऊन मित्रत्त्वाची नाती जपणारी वाटते. पण त्याबरोबरच आदराचीही भावना असायला हवी. प्रेमाच्या नात्याप्रमाणंच वेळप्रसंगी दटावणारा सूरही वडिलांचा असलाच पाहिजे.
लग्नाला पंचवीस वर्षं झाली तरी आम्हाला अजूनही वडिलांची (पं.भालचंद्र देव)आदरयुक्त भीती वाटते. घराचा एक भक्कम कणा, वरून फणस पण आतून मृदू. बायकोचे हट्ट पुरविणारा, मुलांचे लाड करणारा, घर नावाच्या विद्यापीठाचा एक जणू कुलगुरूच अशी कितीतरी रूपं असणारं एक वेगळं व्यक्तिमत्त्व.
अशा या व्यक्तिमत्त्वाचं स्थान हे आई इतकेच महत्त्वाचे असते. ते कधी दुय्यम नसते. माझे नाते तर वडील आणि गुरू असं दोन्ही बाजूंनी बांधलेलं. व्हायोलिन वाजवताना मी त्यांच्यासमोर फक्त त्यांची शिष्याच. चुकल्याक्षणी पायावर गजाचे (व्हायोलिनचा बो) फटके मारणारे; पण नंतर स्वत:च हळवे होणारे. मी सासरी निघताना पाठमोरे होऊन डोळे पुसणारे, संगीतातील एम. ए. पदवी मिळाल्यानंतर तो आनंद फक्त डोळ्यांतून व्यक्त करणारे, माझा रंगलेला कार्यक्रम पाहून समाधानाने पाठीवर थाप मारणारे आमचे नाना बघितले की, वाटतं खरंच पित्याचं स्थान किती महत्त्वाचं आहे.
- चारुशीला गोसावी
Friday, November 25, 2011
निगर्वी संगीतकार हरपला

` संगीतकार विलास आडकर यांचे निधन ` अशी बातमी वर्तमानपत्रात वाचली खरी....पण त्यानंतर कितीतरी वेळ यावर विश्वासच बसेना. काही दिवसांपूर्वाच आम्हा उभयतांना ते रस्त्यात भेटले आणि आमच्या सर्व घरच्या लोकांची आपुलकीने चौकशी केली. ब-याच मनमोकळ्या गप्पाही मारल्या.
अनेक वर्षीपासून आमची ओळख असल्यामुळे माझे आई-वडिल, सासू-सासरे यांनाही ते खूप मानत असत. त्यामुळेच तर त्यांच्या निधनाची बातमी वाचून वाईट तर वाटलेच....पण दिवसभर खूप बेचैन वाटत होते.
आडकरांचे रेडिओवरचे स्वरचित्र असो.. कोणतीही जिंगल करायची असो... किंवा एखाद्या कार्यक्रमाची तालीम करायची असो... आणि प्रत्यक्ष कार्यक्रम असो...हसत-खेळत वातावरणात ते सारे पाड पाडत...कुठेही `स्व`ची बाधी नाही किंवा अहंपणाचा दर्प नाही. सगळ्याच कलाकारांशी मिळून-मिसळून वागणा-या आडकरांनी कधीही मी फार मोठा संगीतकार आहे.... य़ाची कधीही जाणिव होऊ दिली नाही.
हार्मोनियम, सिंथेसायझर, ऐकॉर्डियन अशा सर्वच वाद्यांवर त्यांची हुकुमत होती.
`जाने कहॉं गये वो दिन` ह्या कार्यक्रमासाठी तर त्यांनी आणि अनिल गोडे यांनी अपार मोहनत घेतली होती. त्यांच्या या कार्यक्रमात आम्ही आठ व्हायोलिनिस्ट काम करत होतो. तोही अनुभव अतिशय चांगला होता.
महान संगीतकार राम कदम यांच्याकडेही त्यांनी काम केले होते. अनेक चित्रपटांनाही त्यानी उतम संगीत दिले होते.
कार्यक्रमात जास्तीच जास्त कलाकारांना सहभागी करुन सगळ्यांना बरोबर घेऊन जाणारा आग्रही तेवढाच निगर्वी असे त्यांचे व्यक्तिमत्च होते. कोणाला कधीही न दुखावता आपलेपणाने सर्वांशी त्यांचे मित्रत्वाचे नाते होते... असा माणसे व कलावंत जोडणा-या एका संगीतकाराचे अकाली निधन झाले....
त्यांच्या जाण्याने संगीताबाबत काळाप्रमाणे बदलताना परंपराही जपणारा एक संगीत अभ्यासक हरपला....वेगवेगळ्या प्रयोगातून स्वतःचे वेगळेपण जपत कायमच ते पडद्यामागे राहिले. फार पुढे आले नाहीत. मेलडी मेकर्स, चंद्रर्शखर गाडगीळ आणि जोस्ना गणपुले यांच्या कार्यक्रमातून रंगमंचावर दिसणारा हा कलावंत स्वतःचे अस्तित्व मागे सोडून गेला...अम्हा सर्व कलावंतांच्या वतीने या संगीतकार कलावंताला आदरांजली...
सौ. चारुशीला गोसावी, पुणे
charusheelagosavi@gmail.com
9421019499
Friday, November 11, 2011
खणखणीत गाणारा गायक- श्रीपाद भावे

` अनंतरंग आर्ट फौंडेशन `चा पुरस्कार गायक श्री. श्रीपाद भावे यांना जाहिर झाल्याची बातमी वाचली आणि खूप आनंद झाला. या संस्थेच्यावतीने दरवर्षी संगीत क्षेत्रातील कलाकारांना पुरस्कार दिला जातो, ही खूप कौतुकाची बाबा आहे..त्याबद्दल श्री. अनंत भिडे यांना मनापासून धन्यवाद!
श्री. श्रीपाद भावे आणि माझी जवळजवळ वीस वर्षापासूनची संगीत मैत्री. कार्यक्रमातूनच आमचा परिचय झाला आणि ही मैत्री अधिकाधिक दृढ झाली.
आवाजाचा जोरकसपणा आणि सुरेलपणा ही त्यांच्या आवाजाची वैशिष्ठ्ये. एखाद्या कार्यक्रमात काही तांत्रिक बिघाडामुळे ध्वनीक्षेपक बंद झाला तर तिथे फक्त श्रीपाद भावेंचाच आवाज ऐकू जाईल इतके त्यांचे गाणे खणखणणीत असते.
अतिशय मनमिळावू, कलेशी प्रामाणिक, कोणत्याही कार्यक्रमात अतिशय तन्मयतेने गाणारे श्रीपाद भावेंसारख्या योग्य गायक कलाकालारा हा पुरस्कार मिळाला असे म्हटले तर वावगे होणार नाही.
नोकरी करुन संगीत कलेची सेवा करीत असलेले भावे गेली अनेक वर्षं विविध पठडीतले गाणे जपताहेत. भजन, लावणी, सुगम आणि शास्त्रीय संगीताचा ठेवा त्यांच्याकडे आहे.
अनेक कार्यक्रमातून आम्ही एकत्र असतो पण कधीही आपल्याला बिदागी किती मिळणार याचा विचारही त्यांच्या मनात नसतो. संतदर्शन मंडळाचे ते प्रमुख गायक आहेत. नुकताच चेन्नईजवळ `आडियार` येथे भजनरंग कार्यक्रमात त्यांना `भजन भूषण` हा हा पुरस्कार दिला गेला होता.
अतिशय साधा आणि निगर्वी सच्चा कलावंत म्हणून
त्यांना हा पुरस्कार प्राप्त झाला याचा सर्वच संगीत क्षेत्रातल्या कलावंतांना आनंद होईल.
-चारुशीला गोसावी, पुणे
9421019499
charusheelsgosavi@gmail.com
Thursday, November 3, 2011
व्हायेलिनलाही बोलते केलेस

माझ्याबद्दल पुण्याचे माझे मित्र सुभाष इनामदार यांनी लिहले आहे...मला ते भावले.ते तुमच्यापर्यंत पोचवावेसे वाटले...म्हणून...
यातला गर्वाचा कांही भाग सोडून द्यायचा...माझे घडणे त्यांनीही पाहिले आहे त्यातून त्यांना जे वाटले ते त्यांच्याच शब्दात आपण वाचा..
आणि प्रतिक्रिया कळवा..
सौ. चारूशिला गोसावी,
व्हायोलिनवादक, पुणे
मोबा..९४२१०१९२९९
ई.मेल-chrusheelagosavi@gmail.com
स्वतःवर आणि स्वतःच्या कलेवर मनापासून प्रेम करणारी तू
आत्मविश्वास आणि करुन दाखविण्याची जिद्द
तारांच्या कंपनातून स्वर निर्माण करण्याचं सामर्थ्य़
कलेत रमणारं तुझं मन
वडिलांची कडक शिस्त
करारी स्वभाव
यातूनच तुझ्यात करुन दाखविण्याची हिंमत आली
पाठीवर शाबासकीची थाप मिळाल्यामुळे व्हायोलिनवर पूर्ण लक्ष केंद्रित केलेस
स्वर शोधण्यासाठी अपार मेहनत घतलीस
अनेक कलावंतांना साथ करताना बिदागीचा विचार केला नाहीस
सतत या ना त्या कार्यक्रमात रसिकांसमोर दिसत राहिलीस
आधी आई-वडीलांच्या घरी, अभ्यासात नंबर कमावून वाद्याची साधना एकाग्रतेने केलीस
स्वतःला झोकून दिलेस
संगीत ऐकलेस
मनन केलेस
स्वतःची छाप वाद्यावर पाडलीस
वाद्यावर हुकमत गाजविलीस
स्वतःचे कलावंत म्हणून स्थान मिळविलेस
साथ करताना मनातून स्वरात
आपल्याच नादात
तन्मयतेने कुशलता मिळविलीस
आकाशवाणी, दूरदर्शनवर स्वतःला सिध्द केलेस
टेलिफोन खात्यात सेवा करतानाही कलेला प्राधान्य देताना संबंध जपलेस
खात्याअंतर्गत स्पर्धेत स्वतःच्या कलेला आणि व्हायेलिनलाही बोलते केलेस
कलावंताची स्वतंत्र ओळख न करुन देता
माणूसकीचे धागे निर्माण केलेस
संबंध दृढ केले, राखले, वाढविले, घडविलेस
सासरी संसारात स्वराला आणि घरातल्या कामांना अग्रक्रम दिलास
नात्यात चांगूलपणा जपलास
सासू-सास-यांवर आनंदाचा वर्षाव केलास
पतीच्या सुखात सुख
दुःखात, कष्टात बरोबरीच्या नात्याने उभी राहिलीस
प्रसंगी त्याच्याही गुणांना वाव दिलास
मुलांना वाढविताना
संस्काराबरोबरच सूरांचे लोण पसरविलेस
घर स्वरसंसारिक केलेस
तपाला फळ येईतो साधनेत रमलीस
कुणाचा दुस्वास केला नाहीस
कुणाला अति महत्व दिले नाहीस
नाती, मग ती संसारातली किंवा सूरांच्या साधकांची असो, कायम राखलीस
रसिकांतही केवळ साथीदार म्हणून लोकप्रियता न मिळविता
स्वतःच्या वाद्याने, क्वचित प्रसंगी आपल्या सूरांनी आपलेसे केलेस
गाणी गुणगुणत राहताना गाण्यांनाही आळविलेस
सुगम संगीताची तालिम मिळविलीस
साधकाची इतिपूर्ती न मानता आजही प्रामाणिकपणे तालीम करत राहिलीस
स्वतंत्र वादन व्हावे अशी रसिकता मिळविलीस
प्रसन्न चेहरा, वादनातील किमया, सौदर्य कायम ठेवलेस
चाळीस वर्षांचा हा कला प्रवास अनुभवलास
पारदर्शीपणा जपत
मनमोकळा संवाद करत राहिलीस
सूरांची संगत सतत मनात घर करुन ठेवलीस
श्रध्देने, रियाजाने आणि चिकाटीने वाद्यावर हुकूमत कमावलिस
असाच सूरांचा सुरेल संसार सुरु ठेवलास
वयाची पन्नाशी आली तरी तोच भाव मनात राखलास
निष्काम कर्मयोग अखंड करत राहिलीस
निकोप आणि सुद्ढ वातावरणात स्वतःला घडविलेस
अशीच सुरांची परंपरा राखत स्वतःचे नाव रेखाटत रहा
हातातल्या बो मधून जसा स्वर तयार करतेस
तसाच सच्चा सूर गळ्यातून..शब्दातून निघू देत
निगर्वीपणा जपत... साधेपणा कायम ठेव
पैशापेक्षाही वेळेला आणि कलेला महत्व दे...
सुखाचा क्षय कधीच होणार नाही....
सुभाष इनामदार..२.११.२०११
Subscribe to:
Posts (Atom)
