-गजाननराव वाटवे
काही दिवसांपूर्वी सौ. बिंदी शहा या गुजराथी भाषिक गायिकेचा मराठी सुगम संगातीचा कार्यक्रम पुण्याच्या निवारा इथल्या सभागृहात संपन्न झाला. ज्येष्ठ व्हायोलिन वादक श्री. भालचंद्र देव यांच्या त्या शिष्या. गेली दहा वर्षे त्या मराठी सुगम संगीताचे शिक्षण घेत आहेत. मराठीच गीते शिकण्याची त्यांची ही जिद्द खरोखरीच कौतुकास्पद आहे.
मराठी शब्दांचे उच्चार आणि स्वर तसेच तालाचे ज्ञान यात अजून नक्कीच खूप सुधारणा होणे आवश्यक आहे. पण वयाच्या ६२ व्या वर्षी दोन तासांचा एक कार्यक्रम करायची जिद्द बाळगून त्या मेहनतीने तो सादर करतात हेच खूप. अमराठी शिष्याकडून मराठी गाणी तयार करून घेणारा गुरूही तेवढ्याच जिद्दीचा.
मलाही गाण्याची आवड असल्यामुळे ज्येष्ठ भावगीत गायक गजाननराव वाटवे (आण्णा) यांच्याकडे वर्षभर मी गाणं शिकले. त्यामुळे मीही या कार्यक्रमात व्हायोलिनची साथ तर केलीच पण चार गाणीही म्हटली.
माझ्या अंगभूत गायन केलेला प्रोत्साहन आणि मार्गदर्शकही लाभले ते वाटवे. मला अजूनही आठवतयं. मी प्रथम आण्णांकडे जेव्हा मला तुम्ही गाणं शिकवाल का...असं विचारायला गेले. तेव्हा ते म्हणाले, तू व्हायोलिन वाजवते आहेस म्हणजे मनात गातेसच. तेच फक्त मोठ्यानं म्हणायचे. त्यात भाव ओतून कसे गायचे हे मी तुला नक्कीच शिकवीन...
आणि त्यांनी मला बरीच अप्रचलित आणि प्रचलित अशी दोन्ही प्रकारची गाणी शिकविली.
जी गाणी ऐकण्यासाठी लोक प्रचंड संख्येने यायचे ती लोकप्रिय गाणीही मी त्यांच्याकड़ून शिकले.
कसा ग गडे झाला, कुणीही पाय नका वाजवू, फांद्यावरी बांधिले, मैत्रीणींनो सांगू नका नाव घ्यायला, मोहूनिया तुजसंगे, यमुनाकाठी ताजमहाल ....अशी कितीतरी गाणि त्यांना मला नोटेशन देत शिकविली.
ते म्हणायचे, यातल्या कोणत्याही गाण्याची एखाद्या ओळीची चाल जर विसरली तर तू ते नोटेशन व्हायोलिनवर वाजवून बघ म्हणजे तुला लगेच कळेल.
मी जेव्हा त्यांच्याकडे शिकत होते, तेव्हा आण्णांचे वय जवळपास ८०च्यावर असेल. पण मी दुपारी ४ वाजता ऑफिस संपल्यावर गेले तरी ते हार्मोनियम काढून नवीन चालीं बांधत बसलेले असायचे. मी त्यांना सांगायची की आण्णा, तुम्हाला विश्रांती घ्यायची असेल तर मी पाच वाजता क्लासला येईन. त्यावर ते म्हणायचे, रोज एक तरी नविन चाल बांधली गेली पाहिजे असं ठरवलयं मी, त्याशिवाय झोप येत नाही...हे ऐकून मी मनात म्हटलं की, या वयात सुध्दा किती हा निग्रह आणि झोकून देऊन काम करण्याची वृत्ती...
अशा मोठ्या लोकांकडून आपण संगीताचेच नाही तर त्यांचा निग्रह, जिद्द, समोरच्या माणसाला शिकविण्याची हाटोती, निगर्वीपणा, संगीतावरची निष्ठा, जीवनाकडे बघण्याचा दृष्टीकोन, त्यांचे विचार....असे कितीतरी.... यापैकी थोडेतरी आपणास घेता आले तर किती बरे...
माझा योग चांगला यामुळेच केवळ मला ते थोडा काळ का असेना पण गुरू म्हणून लाभले.. भाग्य माझं.
संगीताचे शिक्षण ही कधीही न संपणारी गोष्ट आहे. त्यामुळे गाण्यात शिकविलेल्या काही गाष्टींचा उपयोग मला व्हायोलिन वादनातही खूपच झाला. त्यामुळे व्हायोलिनवर गाणी वाजविताना त्यात गाण्यातला भाव अधिक चांगला दिसू लागला असावा असे वाटते.
आणखी एक गोष्ट मी करावी अशी आण्णांची खूप इच्छा होती. ती म्हणजे,व्हायोलिन वाजविताना गायचे. पण ही गोष्ट खूपच अवघड आहे. पण मी एक तरी गाणे अशा पध्दतीने नक्कीच सादर करण्याचा प्रयत्न करेन. त्या दृष्टीने माझा सध्या रियाज सुरू आहे. गुरूच्या कृपेने तेही होईल नक्की.
सौ. चारुशीला गोसावी, पुणे
आता तूमच्याकडून अधिकपणे तुमच्या क्षेत्रातील लेखन येणे अपेक्षित आहे. तुम्ही जो अनुभव सांगितला आहे. तो वाचून तुमचे कौतूक करावेसे वाटले. संगीत क्षेत्रातली मंडळी फार अनुभव लीहीण्याच्या नादी लागत नाहीत. तुम्ही तुमचे अनुभव मांडा. तुमच्या भाषेत. वाचायला व स्फूर्ती यायाला ते उपयोगी होतील.
ReplyDelete